Użytkowników online: 9
kulinaria

» Chrzan - wpływa na zdrowie - przedłuża życie ...

Chrzan pospolity to zgrubiałe mięsiste kłącza (korzenie) wieloletniej byliny, należącej do rodziny krzyżowych, której ojczyzną jest prawdopodobnie Azja Zachodnia i Bałkany. Stamtąd chrzan rozprzestrzenił się w wielu krajach świata o klimacie umiarkowanym na wszystkich kontynentach.

Znano go i ceniono w starożytnym Rzymie i Egipcie, a także w Europie Środkowej już w XII w.,w stanie naturalnym można go spotkać w całej Polsce.

Jest to roślina przyprawowa, rosnąca w stanie dzikim (chrzan polny) lub w uprawie (chrzan ogrodowy). Spożywa się wyłącznie kłącza, ale można także wykorzystywać liście, głównie do kwaszenia ogórków, kapusty, pomidorów i innych kwaszonek. Chrzan ma duże znaczenie smakowe, zawiera wiele różnorodnych składników odżywczych, ułatwia trawienie spożywanych pokarmów. Zawiera: błonnik, wapń, mangan, żelazo, cynk, fosfor, chlor, jod, witaminy: B1, B2, C, kwas nikotynowy.

Do celów leczniczych wykorzystuje się korzenie i liście chrzanu, które to surowce zawierają glikozydy siarkocyjanowe, m.in. sinigrynę wywołującą podrażnienia skóry i błon śluzowych, ponadto olejek eteryczny, sole mineralne (zawierające fosfor, siarkę, potas, wapń, żelazo, sód i magnez), fitoncydy, witaminy C, B, E i rowitaminę A oraz flawonoidy, cukry, enzymy i aminokwasy.

Świeże liście i korzenie chrzanu mają działanie bakterio-, wiruso-, grzybo- i pierwotniakobójcze. Dodatek chrzanu do posiłków pobudza wydzielanie soków trawiennych, wzmaga przemianę materii, poprawia pracę wątroby i nerek. Z uwagi na dużą zawartość wit. C (0,3%) przetwory z chrzanu i z jego dodatkiem zwiększają odporność organizmu. W medycynie ludowej chrzan od wielu wieków cieszył się dużą popularnością.

Marcin z Urzędowa w swoim "Herbarzu Polskim" z 1593 r. wspomina chrzan jako "... ziele znakomite w Polsce, które wpływa na zdrowie i przedłuża życie".
  Liście chrzanu również zabezpieczają żywność przed szybkim zepsuciem.

Mięso, wędliny, mado, ser, jaja szczelnie owinięte czystymi liśćmi chrzanu (również liśćmi pokrzywy) zachowują długo świeżość, nie jełczeją i nie psują się, gdyż zawarte w liściach glikozydy siarkocyjanowe niszczą bakterie, wirusy i grzyby. W warunkach domowych używa się najczęściej drobno utartego chrzanu z sokiem z cytryny jako przyprawę do mięs, pasztetów, wędlin, jaj czy surówek w celu poprawienia ich smaku, lepszego trawienia i dostarczenia organizmowi cennych witamin oraz soli mineralnych, szczególnie w okresie jesienno-zimowym i wczesnowiosennym.

Łatwe do sporządzania są surówki, np. utarta marchew z jabłkiem, sokiem z cytryny i olejem, surówka z czerwonych buraków, surówka z dyni z jabłkiem. Uroki popularnej u nas od wieków ćwikły opisał sam Mikołaj Rej. Ten nad wyraz udany mariaż chrzanu z gotowanymi, utartymi lub cienko pokrojonymi buraczkami zyskuje na smaku, jeśli doda się kminku.

Do dziczyzny, tłustych, ciężko strawnych mięs są szczególnie polecane zimne sosy sporządzone z chrzanu i przecieru jabłkowego lub dżemu borówkowego. Można je również podawać do potraw z jaj i ryb.  Tradycyjne polskie potrawy: zimne nóżki, pasztet, szynka, baleron, biała kiełbasa, gotowany boczek, ryba w galarecie, jaja na twardo nie mogą się obejść bez chrzanu. Podobnie jak zwykłe potrawy: sztuka mięsa, smażona ryba, kiełbasa na gorąco czy chociażby parówki bez chrzanu tracą wiele ze swego uroku i smaku.

Smacznego
ArT.


Nagroda Wprost Nagroda PC WORLD COMPUTER